Gdzie jednak skierować kroki, by nie wrócić z pustym koszem? Choć doświadczeni zbieracze strzegą swoich sekretnych polan, tutejsze lasy kryją wiele powszechnie cenionych i obfitych rejonów. W tym artykule przyjrzymy się najpopularniejszym miejscom w okolicach Kielc, Świętej Katarzyny, Bodzentyna, Nowej Słupi, Suchedniowa oraz Starachowic. Sprawdzimy, jakie drzewostany tam przeważają, jakich okazów możemy się spodziewać i jak bezpiecznie zaplanować wyprawę.
Dlaczego lasy świętokrzyskie są tak wyjątkowe?
Zanim wyruszymy na szlak, warto zrozumieć, dlaczego grzyby Świętokrzyskie rozwijają się tu tak chętnie. Lasy Państwowe zarządzają w regionie obszarem ponad 225 tysięcy hektarów. Dominującym siedliskiem jest las mieszany świeży, stanowiący około 16% powierzchni leśnej. Znajdziemy tu również las mieszany wyżynny, las wyżynny świeży oraz bór mieszany świeży (po 13% udziału). W drzewostanie zdecydowanie przeważa sosna (67%), lecz kluczowe dla grzybiarzy są jodła (13%), dąb (6,4%) oraz buk (5,5%).
Obecność wiekowych jodłowych i bukowych lasów tworzy unikalny mikroklimat. W przeciwieństwie do piaszczystych, suchych borów sosnowych, tutejsza ściółka jodłowo-bukowa znacznie dłużej zatrzymuje wilgoć. Częste mgły i ukształtowanie terenu (obniżenia, północne stoki) sprawiają, że wilgoć utrzymuje się tu dłużej, co sprzyja rozwojowi grzybni nawet przy umiarkowanych opadach deszczu.
14
Gdzie na grzyby w Świętokrzyskiem? Oto najlepsze miejsca na grzyby
Oto sprawdzony przewodnik po najciekawszych rejonach grzybowych w województwie świętokrzyskim, oparty na analizie drzewostanów oraz raportach doświadczonych zbieraczy.
1. Okolice Kielc (Zagnańsk, Masłów, Daleszyce)
Lasy wokół Kielc to prawdziwe eldorado, łatwo dostępne dla każdego mieszkańca.
- Jakie tu są lasy? Teren charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem. Na północ rozciągają się Lasy Zagnańskie (rejon Zagnańska, Tumlina i Samsonowa) z dominacją jodeł i buków. Na południowy wschód i wschód leżą rozległe lasy wokół Daleszyc i Łagowa oraz pagórkowate tereny w okolicach Masłowa
- Co można znaleźć? Lasy Zagnańskie i Daleszyckie słyną z obfitości borowików szlachetnych, podgrzybków brunatnych oraz koźlarzy. W rejonie Masłowa, w wyższych partiach bukowo-jodłowych, zbieracze regularnie trafiają na borowiki oraz krasnoborowiki ceglastopore. W suchszych fragmentach sosnowych rosną maślaki. Pamiętajmy jednak, że bliskość Kielc generuje w weekendy bardzo silną presję ze strony grzybiarzy.
2. Suchedniów i Lasy Suchedniowskie (z wyjątkowym rezerwatem!)
Lasy Suchedniowskie to jeden z najpewniejszych i najbardziej rozległych kompleksów leśnych w regionie.
- Jakie tu są lasy? To gęste, stare lasy mieszane z dominacją jodły i buka, gdzieniegdzie poprzecinane borami sosnowymi. Ściółka jest tu niezwykle wilgotna, pełna mchów
- Co można znaleźć? Królują tu borowik szlachetny i podgrzybek brunatny. Często można też spotkać maślaki zwyczajne i żółte, koźlarze oraz kurki
- Lokalny hit: W centralnej części Lasów Suchedniowskich leży rezerwat przyrody „Bliżyńskie Lasy Naturalne”, utworzony w 2025 roku. Obejmuje on aż 2964,91 hektara w powiecie skarżyskim (gminy Bliżyn i Suchedniów). Co ciekawe, na mocy zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z września 2025 roku, cały obszar rezerwatu został udostępniony do amatorskiego zbioru dziko występujących grzybów jadalnych i owoców leśnych. Taki zbiór nie koliduje z celami ochrony, którymi jest odtworzenie naturalnych lasów jodłowo-bukowych.
3. Święta Katarzyna, Bodzentyn i Nowa Słupia – uwaga na park narodowy!
Te malownicze podgórskie miejscowości leżą w sąsiedztwie najwyższych szczytów Gór Świętokrzyskich, jednak planując tu wyprawę, musimy pamiętać o prawie.
- Kluczowe ostrzeżenie: W granicach Świętokrzyskiego Parku Narodowego zbiór grzybów jest całkowicie zabroniony. Okolice Łysicy, Świętego Krzyża czy szlaki parku narodowego kategorycznie nie mogą być celem naszego grzybobrania. Złamanie tego zakazu grozi mandatami
- Gdzie szukać legalnie? Grzyby zbieramy wyłącznie poza granicami parku. Świetnym kierunkiem są okoliczne lasy gospodarcze, np. w rejonie Klonowa (na północ od Bodzentyna i Pasma Klonowskiego) czy też przyległe, zewnętrzne fragmenty Lasów Zagnańskich i Suchedniowskich
- Co można znaleźć? tutejszych lasach bukowo-jodłowych z domieszką brzozy i osiki rosną koźlarze czerwone, koźlarze babka, borowiki sosnowe oraz rydze i maślaki.
4. Starachowice i Lasy Starachowickie
Północna część województwa kryje kolejny rozległy i niezwykle obiecujący kompleks leśny.
- Jakie tu są lasy? Przeważają tu bory sosnowe oraz lasy mieszane z dużym udziałem dębu, sosny i brzozy
- Co można znaleźć? Południowe krańce lasów starachowickich słyną z borowika szlachetnego oraz podgrzybków. Obficie rosną tu również kolczaki obłączaste, gołąbki, muchomory czerwieniejące i maślaki. Warto zachować czujność – przy mniejszych opadach tutejsze borowiki bywają podatne na robaczywienie, co potwierdzają doniesienia lokalnych zbieraczy.
Praktyczny poradnik grzybiarza: Kiedy i jak szukać?
Wiedza o tym, gdzie na grzyby w Świętokrzyskiem warto się udać, musi iść w parze z odpowiednim wyczuciem czasu i przygotowaniem
- Odpowiedni moment: Szczyt sezonu przypada na sierpień i wrzesień, choć łagodna jesień potrafi wydłużyć zbiory o kolejne tygodnie
- Zasada kilku dni: Powszechnym błędem jest ruszanie do lasu dzień po ulewnym deszczu – zazwyczaj jest wtedy za wcześnie. Optymalne okno na udany zbiór po solidnych opadach otwiera się zazwyczaj między 3. a 7. dniem
- Pora dnia i lokalizacja: Najlepsze efekty przynosi wyprawa wcześnie rano. Szukaj grzybów w obniżeniach terenu, na północnych stokach, obrzeżach młodników oraz w strefach przejścia lasów iglastych w mieszane, omijając wydeptane skraje przy parkingach.
Świętokrzyskie lasy potrafią zachwycić swoim pięknem i hojnie obdarować wytrwałych poszukiwaczy. Wybierz swój rewir, spakuj koszyk i ruszaj na łono natury – udane grzybobranie Świętokrzyskie czeka właśnie na Ciebie!
