Bez historycznego kontekstu Wiślica mogłaby wydać się po prostu urokliwym przystankiem na mapie Ponidzia. Jednak wystarczy spojrzeć na górującą nad niską zabudową, potężną gotycką bazylikę, by zrozumieć, że skala tego miejsca w przeszłości była zupełnie inna. To właśnie tutaj, blisko siedem wieków temu, ważyły się losy polskiego prawa i państwowości.
Średniowieczny kodeks z zamurowanego okna
W 1347 roku Wiślica była zupełnie innym światem – tętniącym życiem, zamożnym miastem królewskim, położonym na strategicznym szlaku handlowym prowadzącym z Pragi i Krakowa aż na Ruś Kijowską. Miasto posiadało mury obronne z trzema bramami, zamek i liczne przywileje gospodarcze, w tym prawo do handlu solą, która w tamtych czasach była gwarancją ogromnych zysków.
To właśnie w tym roku doszło do wydarzenia, które na zawsze zapisało się w podręcznikach historii. Król Kazimierz Wielki ogłosił tu tzw. Statuty Wiślickie. Był to pierwszy w historii Polski tak obszerny i nowoczesny spis praw, mający na celu uporządkowanie zasad panujących w państwie. Według lokalnej tradycji, tekst statutów był odczytywany mieszkańcom z okna w północnej ścianie kolegiaty. Jeśli dziś tam podejdziecie, zobaczycie tylko ślad po tym wydarzeniu – okno to jest obecnie zamurowane.
9
Królewska pokuta za mroczną zbrodnię
Potężna bazylika, z której ogłaszano prawo, skrywa też mroczniejszą tajemnicę swojego fundatora. Kazimierz Wielki nie wzniósł jej jedynie z pobożności. Jak pisał kronikarz Jan Długosz, budowa tej ogromnej świątyni była formą pokuty za zlecenie zabójstwa wikarego Marcina Baryczki. Duchowny ten miał narazić się królowi, wytykając mu błędy i "pozamałżeńskie grzeszki" na polecenie biskupa.
Nad południowym wejściem do bazyliki do dziś wisi tablica erekcyjna, na której widać klęczącego króla Kazimierza, ofiarowującego model kościoła Madonnie z Dzieciątkiem. Obok niego dyskretnie czuwa postać biskupa Bodzanty, co historycy interpretują jako symbol dopilnowania, by monarcha wypełnił swoją ekspiację. To nieproporcjonalnie duże, jak na dzisiejsze realia miasteczka, dzieło architektury jest trwałym pomnikiem tamtego burzliwego czasu.
Polecany artykuł:
Co skrywają podziemia?
Współczesna Wiślica oferuje turystom unikalne doświadczenie – dosłownie chodzenie po fundamentach polskiej historii. Pod posadzką dzisiejszej bazyliki archeolodzy odkryli relikty dwóch wcześniejszych świątyń romańskich. Największą sensacją jest jednak tzw. Płyta Orantów z XII wieku – unikatowa w skali światowej gipsowa posadzka z rytymi postaciami modlących się ludzi, którym towarzyszą fantastyczne stwory: lwy, centaurzyca, smok i bazyliszek.
W miasteczku do dziś można też zobaczyć tzw. Dom Długosza z XV wieku, gdzie wciąż zachowały się gotyckie polichromie i belkowane stropy. Istnieje tam również grodzisko – ślad po dawnym grodzie zniszczonym przez Tatarów, który dziś służy jako idealne miejsce do relaksu z widokiem na podmokłe łąki Ponidzia.
Dzisiejsza Wiślica, choć cicha i zapomniana przez wielki świat, usilnie dąży do przywrócenia swojej dawnej świetności. Dla odwiedzających pozostaje fascynującym dowodem na to, że nawet w najmniejszym i z pozoru przeciętnym miejscu mogą kryć się historie, które kiedyś zmieniały bieg dziejów całego narodu.
