Aż 3 poziomy i 500 metrów długości. Oto najdłuższa podziemna trasa w Świętokrzyskiem

Labirynt 14 metrów pod ziemią

Ta niezwykła trasa liczy około 500 metrów długości i rozciąga się na aż trzech różnych poziomach. Najgłębsze zakamarki sięgają nawet 14 metrów poniżej powierzchni rynku! Spacerując klimatycznymi korytarzami i podziemnymi komorami, przejdziesz tuż pod zabytkowymi kamienicami oraz ulicami miasta.

To niesamowite uczucie, gdy uświadamiasz sobie, że tuż nad Twoją głową tętni codzienne życie Opatowa, a Ty przemierzasz korytarze drążone wieki temu. Każdy poziom kryje własne tajemnice i unikalny klimat, który wciąga od pierwszego kroku.

Kupieckie kryjówki i historia z XIV wieku

Skąd w ogóle pod miastem wzięło się tak wielkie podziemne królestwo? Historia tych wyrobisk sięga XIV–XVI wieku, gdy dawni mieszczanie i kupcy potrzebowali bezpiecznych miejsc na swoje towary. Drążyli w skałach obszerne piwnice oraz składy, w których przechowywali żywność, wina i wartościowe produkty.

Podziemia pełniły też bardzo ważną funkcję obronną. Podczas najazdów wrogów czy niszczycielskich pożarów, które trawiły zabudowę na powierzchni, mieszkańcy schodzili pod ziemię, chroniąc tam swoje życie i dobytek. Dziś te dawne składy handlowe zmieniły się w jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych regionu.

Kto odkrył te podziemia?

Podziemia w Opatowie nie zostały odkryte jako pojedyncze, dotąd nieznane miejsce, lecz powstały już w średniowieczu jako sieć kupieckich piwnic i magazynów, o których z czasem zapomniano. Ponowna eksploracja i zabezpieczenie tych korytarzy wiążą się z pracami kilku grup badaczy i inżynierów:

1. Eksploracja grot i piwnic (lata 60. i 70. XX wieku) – szczegółową eksplorację i inwentaryzację dawnych korytarzy prowadzili członkowie Krakowskiego Klubu Turystyki Jaskiniowej pod kierownictwem inż. Stanisława Nowosielskiego z Politechniki Krakowskiej.
2. Badania i projekt ratunkowy (AGH w Krakowie) – w latach 60. XX wieku z powodu pękania budynków i zapadania się nawierzchni na rynku do Opatowa przyjechali naukowcy z Katedry Głębienia Szybów i Obudowy Górniczej AGH, w tym prof. Feliks Zalewski oraz doc. (później prof.) Zbigniew Strzelecki. Opracowali oni pionierską metodę zabezpieczenia osiadającego górotworu lessowego.
3. Prace górnicze i udostępnienie trasy – właściwe prace zabezpieczające oraz połączenie wyrobisk w ciągłą trasę turystyczną przeprowadzili górnicy z Przedsiębiorstwa Robót Górniczych w Bytomiu.

Podziemną Trasę Turystyczną udostępniono zwiedzającym w 1984 roku, a jej patronem został prof. Zbigniew Strzelecki, którego zasługi upamiętnia tablica przy wejściu do podziemi.

Co zobaczysz najciekawszych komorach i wystawach na trasie zwiedzania?

Na podziemnej trasie w Opatowie znajduje się kilkadziesiąt łukowo sklepionych komór rozłożonych na trzech poziomach, z których każda opowiada inną część historii miasta. Oto najciekawsze miejsca i ekspozycje, na które warto zwrócić uwagę podczas spaceru:

• Komora Partyzancka – jedno z najbardziej intrygujących miejsc w podziemiach. Znajdziesz tu ekspozycję poświęconą działaniom ruchu oporu – Armii Krajowej oraz Batalionów Chłopskich z lat 1939–1945. Co ciekawe, na tej najniższej kondygnacji w czasach okupacji naprawdę przestrzeliwano broń partyzancką.

• Komora Górnicza – prezentuje elementy górnictwa oraz zachowany fragment tzw. przodka, będący pamiątką po pracy górników z Bytomia, którzy w latach 70. XX wieku ratowali i zabezpieczali opatowskie lochy.

• Komory kupieckie (m.in. Kupiecka, Kupcowej, Przechowalnia, Żmigród) – przypominają o dawnej handlowej potędze Opatowa, w których w bezpiecznych warunkach składowano towary z odległych zakątków Europy i Azji.

• Dawne znaleziska i podziemne studnie – podczas prac ratunkowych natrafiono na liczne przedmioty codziennego użytku (stare naczynia gliniane i metalowe oraz monety), a także odkryto dojścia do trzech podziemnych studni, zamaskowanych dawniej od góry.

• Komora ze sceną kameralną – jedna z podziemnych sal została przystosowana do kameralnych występów i pełni funkcję sceny dla małych form teatralnych.

• Wystawy historyczne i geologiczne – na trasie zobaczysz ekspozycje stałe, takie jak „Wielka historia w małym mieście” czy „Złoty Wiek Opatowa”, poświęcone dziejom regionu, a także fragmenty z odsłoniętą, naturalną skałą lessową.

Idealny pomysł na weekendowy wypad

Jeśli zastanawiasz się, gdzie wyrwać się na sobotę lub niedzielę, Opatów będzie strzałem w dziesiątkę! Wycieczka do podziemi to doskonała propozycja zarówno dla paczki znajomych, jak i na rodzinną wyprawę z dziećmi. Zwiedzanie odbywa się w grupach z przewodnikiem, co pozwala w pełni poczuć klimat dawnych epok.

Pamiętaj tylko, by zabrać ze sobą cieplejszą bluzę – pod ziemią panuje stały, chłodniejszy mikroklimat. Wpadaj do Opatowa i przekonaj się na własne oczy, jak niezwykłe tajemnice kryją się tuż pod powierzchnią miasta!