Mójcza to nie jest zwykła „sypialnia” Kielc. Choć leży tuż przy południowo-wschodniej granicy stolicy województwa, w malowniczej gminie Daleszyce, jej korzenie sięgają głębiej, niż mogłoby się wydawać. To jedna z tych miejscowości, które udowadniają, że największe skarby regionu świętokrzyskiego często ukryte są tuż pod naszym nosem, czekając na ponowne odkrycie.
Wieś starsza, niż myślisz – początki i XI wiek
Historia wsi Mójcza zaczyna się w mrokach średniowiecza, a konkretnie już w XI wieku. W tym czasie wieś stanowiła uposażenie kieleckiego kościoła św. Wojciecha. Czy można ją zatem wpisać na listę, na której widnieją najstarsze wsie w Polsce? Zdecydowanie tak – to historyczna elita regionu.
Już w XIII wieku tętniło tu życie, o jakim dziś trudno sobie wyobrazić. Przez Mójczę przebiegał bowiem ważny szlak handlowy łączący Kielce z Krakowem. Wyobraźcie sobie wozy wyładowane towarami, które mozolnie pokonywały tutejsze wzgórza, zostawiając za sobą kurz na drogach, które dziś zalewamy asfaltem.
Jan Długosz już o niej pisał – potęga biskupstwa
Hasło Jan Długosz Mójcza to nie tylko ciekawostka dla historyków, ale dowód na dawne znaczenie tej osady. Słynny kronikarz w XV wieku odnotował, że wieś należała do dóbr biskupstwa krakowskiego w województwie sandomierskim. Długosz nie ograniczył się jednak tylko do suchych faktów własnościowych.
Z jego zapisków dowiadujemy się, że w miejscowości znajdowało się pięć łanów ziemi, ale co ważniejsze – działał tu młyn i istniał staw. W tamtych czasach posiadanie własnego młyna było znakiem gospodarczej siły. Mójcza nie była więc jedynie senną osadą, ale ważnym punktem na mapie dóbr kościelnych.
Zobacz Mójczę na zdjęciach. Galeria
7
Co dziś zostało z dawnej Mójczy? Klimat i współczesność
Dzisiejsza wieś Mójcza świętokrzyskie to fascynujące połączenie historii z naturą. Sercem miejscowości jest drewniany kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej. Choć obecna świątynia pochodzi z fundacji ks. Józefa Ćwiklińskiego z 1865 roku, to jej historia jest pełna zwrotów akcji – w 1917 roku budowla musiała zostać wzniesiona niemal od nowa.
Dla wielu mieszkańców i turystów Mójcza to jednak przede wszystkim kojący widok rzeki Lubrzanki. Choć dawny zalew w starej piaskowni stał się głównie królestwem wędkarzy, a nad brzegami panuje „dziki” klimat, miejsce to wciąż przyciąga tych, którzy szukają ucieczki od miejskiego zgiełku. Czy można chcieć czegoś więcej od popołudniowego spaceru?
Nieoczywiste ciekawostki
Mało kto wie, że Mójcza kryje w sobie fakty, które mogłyby posłużyć za scenariusz niejednego filmu:
- Wędrujący kościół: W 1981 roku drewnianą kaplicę... przesunięto o 8 metrów do przodu, stawiając ją na wcześniej przygotowanej podmurówce
- Dom bohatera: To właśnie tutaj, w 1960 roku, urodził się generał Tadeusz Buk, dowódca Wojsk Lądowych RP, który zginął w katastrofie smoleńskiej
- Raj dla przyrodników: Nad tutejszymi wodami zarejestrowano aż 20 gatunków ważek, w tym rzadką i chronioną trzeplę zieloną
- Średniowieczny szlak: Dzisiejszy spokój wsi kontrastuje z faktem, że wieki temu była ona kluczowym punktem na trasie do dawnej stolicy Polski
- Dojazd z miasta: Choć to wieś, dojedziecie tu bez problemu kielecką komunikacją miejską – liniami 28 i 33.
Dlaczego warto tu przyjechać?
Mójcza to lekcja pokory wobec czasu. To miejsce, gdzie wielka historia z kart kronik Długosza spotyka się z codziennością świętokrzyskiej wsi. Jeśli szukacie celu na wycieczkę, który nie jest oczywistym punktem w przewodniku, przyjedźcie tutaj. Poczujcie zapach starego drewna w kościele, spójrzcie na leniwy nurt Lubrzanki i pomyślcie o tych wszystkich pokoleniach, które od XI wieku budowały to miejsce. Mójcza czeka, by opowiedzieć wam swoją historię – wystarczy tylko zwolnić i zacząć słuchać.
źródła: Wikipedia, Portal Informacji Kulturalnej Województwa Świętokrzyskiego, Historia Parafii (mojcza-zagorze.pl), „Kielce, Mójcza” (polska.e-mapa.net).
