Nocny cud na bagiennym szlaku w Gowarczowie
Początek historii świątyni sięga podania o podróży hrabiego Tarnowskiego. Jak głosi legenda, szlachcic przejeżdżał przez okoliczne tereny wraz ze swoją rodziną, gdy ciężka karoca utknęła w zdradliwych, niebezpiecznych gowarczowskich bagnach. Gdy wszelkie próby wydostania pojazdu z grząskiego gruntu zawodziły, uwięzieni podróżni zwrócili się w gorliwej modlitwie do świętego Rocha.
Po długich staraniach i spędzonym w trwodze wieczorze, karoca w końcu ruszyła z miejsca, a rodzina bezpiecznie kontynuowała podróż. W geście głębokiej wdzięczności za ocalenie, hrabia postanowił ufundować i wznieść drewnianą kaplicę w miejscu, gdzie doszło do tego niezwykłego wydarzenia.
Kaplica w Gowarczowie. Kunszt dawnej architektury i unikalne sklepienie
Sama architektura kaplicy zachwyca przemyślaną formą i oryginalnymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi. Budowla składa się z nawy głównej oraz prezbiterium. Od frontu wejście osłaniają dwie wieże kryte gontem cisowym, które zwieńczono krzyżami. Wewnątrz uwagę zwraca stylizowany na renesansowy ołtarz, wykonany z misternie połączonego gipsu i cegły.
Najbardziej wyjątkowym elementem wnętrza jest jednak jego korkowo-krzyżowe sklepienie. Powstało ono w unikalnej technice: do solidnych bukszeli z grubych desek przymocowano cieńsze deski, na których ułożono płyty korkowe. Całość wykończono tynkami wapiennymi oraz dekoracyjnymi ozdobami gipsowymi, co nadawało wnętrzu lekkości i elegancji.
Kościółek św. Rocha w Gowarczowie. Zdjęcia
20
Odrodzenie z popiołów
Historia gowarczowskiej kaplicy nie była wolna od tragicznych wydarzeń. W XIX wieku obiekt uległ niszczycielskiemu pożarowi, który doprowadził budowlę do ruin. Wymagało to przeprowadzenia kompleksowych i pracochłonnych prac remontowych. Dzięki zaangażowaniu i dbałości o dziedzictwo, odnowioną świątynię udało się ponownie oddać i udostępnić wiernym na przełomie lat 1908 i 1909.
Święty Roch – patron w czasach zarazy
Patron kaplicy, święty Roch, to postać niezwykła w tradycji chrześcijańskiej, uznawana za opiekuna osób dotkniętych epidemiami. Urodził się prawdopodobnie w XIV wieku we Francji, w zamożnej rodzinie. Po śmierci rodziców podjął radykalną decyzję – rozdał cały majątek ubogim i wyruszył jako pielgrzym, by głosić chwałę Chrystusa.
Męczeńska śmierć zastała go w więzieniu, gdzie został wtrącony pod fałszywym zarzutem szpiegostwa i poddany torturom. Według przekazów, po jego śmierci w celi znaleziono kartkę z obietnicą, że każdy zarażony odzyska zdrowie, jeśli wezwie Rocha jako swojego pośrednika przed Bogiem. W ikonografii przedstawia się go jako żebraka w łachmanach z laską pielgrzymią oraz wiernym psem, który liże jego rany lub biegnie u jego boku.
Trwała opieka i modlitwa na przestrzeni wieków
Głęboka wiara we wstawiennictwo św. Rocha przetrwała w Gowarczowie próbę czasu. Gdy na początku XX wieku okolicę nawiedziła niszczycielska zaraza, lokalni mieszkańcy szukali schronienia i ratunku właśnie pod jego opieką. Tradycja ta okazała się żywa również we współczesności – w trakcie niedawnej pandemii wierni z parafii ponownie zanosili modlitwy za jego pośrednictwem. Wśród społeczności do dziś panuje przekonanie, że to właśnie opiece św. Rocha parafia zawdzięcza tak niską śmiertelność podczas groźnych fal zachorowań.
Źródło: Gminne Centrum Kultury i Biblioteka w Gowarczowie
Gowarczów. Historia miasta
Gowarczów to miasteczko o bogatym, średniowiecznym rodowodzie, którego historia sięga grodu z XII wieku oraz XIV-wiecznej osady parafialnej. Prawa miejskie po raz pierwszy nadał mu w 1430 roku król Władysław Jagiełło. Przez wieki ośrodek dynamicznie się rozwijał – od XVI-wiecznego handlu z kupcami ze Śląska i Moraw, po słynący z gwoździarstwa, fryszerek i fabryki szabel regionalny przemysł żelazny. Po utracie praw miejskich w 1870 roku w wyniku represji popowstaniowych, Gowarczów przez ponad wiek funkcjonował jako wieś, by po latach starań, 1 stycznia 2024 roku, oficjalnie odzyskać status miasta.
