Opracowanie przygotowane przez ekspertów Algolytics we współpracy z instytutem badawczym SW Research przeanalizowało warunki w 102 samorządach regionu. Badanie opiera się na 90 wskaźnikach cząstkowych podzielonych na 10 kluczowych wymiarów (m.in. zdrowie, edukacja, bezpieczeństwo, transport, finanse, środowisko i cyfryzacja) i zostało przedstawione w dwóch wariantach: eksperckim oraz ankietowym (preferencje mieszkańców).
Świętokrzyskie w środku krajowej stawki
W zestawieniu ogólnopolskim województwo świętokrzyskie wypada solidnie, utrzymując pozycję w wyższej połówce stawki:
- Wariant ekspercki: Średni wskaźnik dla regionu wyniósł 0,5683 pkt (10. miejsce w Polsce na 16 regionów).
- Wariant ankietowy: Region zajął 9. miejsce w kraju ze średnią 0,5340 pkt.
Aż 93 ze 102 gmin (91,2%) zanotowały bezwzględny wzrost jakości życia względem poprzedniego roku. Mimo to region spadł w ujęciu eksperckim z 9. na 10. lokatę – inne województwa rozwijały się po prostu szybciej.
Co ważne, rozkład ocen jest sprzyjający: ponad 33% samorządów przekracza wysoki poziom 0,60 pkt, a wariant ekspercki wykazuje tylko 9,8% gmin o skrajnie niskich wynikach (poniżej 0,45 pkt).
Eksperci i mieszkańcy nie zawsze oceniają tak samo
- Model ekspercki. Nacisk kładzie na dostęp do instytucji publicznych, bezpieczeństwo, poziom edukacji, transport zbiorowy i ochronę środowiska. Premiuje duże miasta o sprawnych usługach.
- Model ankietowy. Odzwierciedla codzienne odczucia mieszkańców – większą wagę mają tu wysokie zarobki, lokalny rynek pracy, stan dróg, oferta handlowo-gastronomiczna oraz wydatki inwestycyjne gminy.
Kielce liderem. Kto jeszcze znalazł się w czołówce?
Analiza jednoznacznie wskazuje na istnienie tzw. pasa miejskiego (od Jędrzejowa po Sandomierz), w którym skupiają się kluczowe usługi i kapitał.
Kielce bezapelacyjnym liderem
Stolica województwa wygrała w obu kategoriach:
- Wariant ekspercki: 0,890 pkt (1. miejsce w regionie)
- Wariant ankietowy: 0,862 pkt (1. miejsce w regionie)
Dlaczego Kielce wygrywają? Miasto zawdzięcza sukces bardzo wysokim wynikom edukacyjnym uczniów, sprawności służb ratowniczych, gęstej sieci komunikacji miejskiej, wysokie mu poziomowi wynagrodzeń oraz bogatej ofercie handlowej. Wyzwaniem pozostają typowe problemy metropolitalne: jakość powietrza, hałas i poziom bezrobocia.
Podium i czołówka województwa
| Miejscowość | Wariant ekspercki | Wariant ankietowy | Główne atuty |
| Kielce | 1. miejsce (0,890) | 1. miejsce (0,862) | Edukacja, transport, zarobki, finanse |
| Ostrowiec Świętokrzyski | 2. miejsce (0,871) | 3. miejsce (0,824) | Służby ratownicze, POZ, szkoły, transport |
| Sandomierz | 4. miejsce (0,806) | 2. miejsce (0,830) | Wyniki matur, zarobki, dostępność drogowa |
| Starachowice | 3. miejsce (0,842) | 4. miejsce (0,819) | Dostęp medyczny, gęsta sieć transportu |
W czołówce regionu znalazły się również samorządy: Jędrzejów, Włoszczowa, Skarżysko-Kamienna, Końskie, Nowiny, Skarżysko Kościelne, Staszów oraz Masłów.
Tutaj jakość życia wypada najsłabiej
Na drugim biegunie znajdują się wiejskie gminy położone na obrzeżach województwa, dotknięte kumulacją barier funkcjonalnych.
- Najniższe wyniki (eksperckie): Nowy Korczyn (0,350 pkt), Słupia Konecka (0,377 pkt), Łubnice (0,395 pkt).
- Najniższe wyniki (ankietowe): Tarłów (0,361 pkt), Działoszyce (0,379 pkt), Słupia Konecka (0,381 pkt).
Co uniemożliwia im awans? Mimo że miejscowości takie jak Słupia Konecka czy Działoszyce wypadają dobrze pod kątem cyfryzacji czy edukacji, drastycznie kuleje tam dostęp do ochrony zdrowia (duża odległość do SOR-ów, szpitali i aptek), transport publiczny oraz lokalny rynek pracy.
Świętokrzyskie liderem w dwóch ważnych obszarach
Raport przynosi również bardzo dobre wiadomości dla regionu. Województwo świętokrzyskie może pochwalić się wynikami, które wyróżniają je na tle całego kraju.
Pierwszym z nich jest infrastruktura cyfrowa i techniczna. W wariancie eksperckim aż 24,5 proc. gmin osiągnęło bardzo wysoki wynik, wynoszący co najmniej 0,8 pkt. To najlepszy rezultat w Polsce. W wariancie ankietowym odsetek ten wzrósł do 39,2 proc.
Szczególnie dobrze wypadły Iwaniska, które uzyskały 0,933 pkt i zajęły siódme miejsce w kraju.
Drugim obszarem, w którym region jest ogólnopolskim liderem, okazuje się spójność społeczna i zaangażowanie obywatelskie. Świętokrzyskie zajęło pierwsze miejsce w Polsce ze średnim wynikiem 0,742 pkt, wyprzedzając województwo mazowieckie (0,741 pkt) i łódzkie (0,728 pkt).
Na tak dobry rezultat wpływają m.in. wysoka frekwencja wyborcza i silne więzi lokalne.
Wyzwania na przyszłość
O ile w miastach kluczowa będzie walka ze smogiem i hałasem, o tyle w gminach peryferyjnych priorytetem staje się zapewnienie dojazdu do lekarza i sprawny transport publiczny. Jak podkreślają autorzy raportu, o jakości życia na wsi nie decydują dziś granice administracyjne, ale to, jak szybko można dotrzeć do podstawowych usług.
