Jesień w Górach Świętokrzyskich zachwyca. Te szlaki wyglądają wtedy najpiękniej

W tym artykule zabierzemy Cię na cztery wyjątkowe szlaki, które jesienią zapierają dech w piersiach. Dowiesz się, gdzie szukać legendarnych zlotów czarownic, w których miejscach rosną gigantyczne modrzewie i jak zaplanować podróż bez użycia własnego samochodu. Na koniec przygotowaliśmy solidny, praktyczny poradnik logistyczny.

1. Czerwony klasyk. Ze Świętej Katarzyny na Święty Krzyż

To bez wątpienia najbardziej kultowa trasa w całym regionie. Liczy około 17–18 kilometrów, a jej przejście zajmuje cały dzień. To idealna propozycja dla osób, które chcą poznać kwintesencję Łysogór i zobaczyć najważniejsze atrakcje Świętokrzyskiego Parku Narodowego.

Wędrówkę rozpoczynamy w malowniczej Świętej Katarzynie, będącej bramą do Puszczy Jodłowej. Pierwsze kroki kierujemy ku bramie parku narodowego, mijając po drodze zabytkowy zespół klasztorny bernardynek. Chwilę później zatrzymujemy się przy kapliczce i źródełku św. Franciszka. Według lokalnych podań, woda z tego źródła ma właściwości lecznicze, a dodatkową ciekawostką jest fakt, że nigdy ono nie zamarza.

Stąd zaczyna się bardziej strome podejście na Łysicę (613 m n.p.m.). Choć oficjalnie to ona reprezentuje pasmo w Koronie Gór Polski, najnowsze pomiary geodezyjne wykazały, że najwyższym punktem jest leżąca tuż obok na tym samym grzbiecie Skała Agaty (614 m n.p.m.). Pod szczytem spotkamy pierwsze gołoborza – unikalne, surowe rumowiska skalne z piaskowców kwarcytowych, wokół których narosło mnóstwo legend o diabłach próbujących zniszczyć pobliski klasztor.

Dalsza droga prowadzi nas grzbietem przez Przełęcz św. Mikołaja (gdzie stoi drewniana kapliczka) aż do małej wsi Kakonin. Słynie ona z zabytkowej, drewnianej chałupy świętokrzyskiej z XIX wieku. Po kilkunastu kilometrach marszu warto zatrzymać się tu na odpoczynek i spróbować tradycyjnych pierogów w lokalnej restauracji Chata Kaka.

Ostatni etap to przejście przez Hutę Szklaną i zdobycie Świętego Krzyża (Łysej Góry, 595 m n.p.m.). Na szczycie czeka na nas najstarsze w Polsce sanktuarium z relikwiami Krzyża Świętego, multimedialne Muzeum Przyrodnicze ŚPN oraz metalowa platforma widokowa zawieszona bezpośrednio nad rozległym gołoborzem. Roztacza się stąd spektakularna panorama na doliny rozciągające się na północ od Łysogór.

• Trudność: Średnia (ze względu na dystans)
• Długość: ok. 17–18 km
• Czas przejścia: ok. 5–6 godzin

2. Złote buki i skalne baszty. Bukowa Góra w Paśmie Klonowskim

Jeśli chcesz uciec od weekendowych tłumów i zanurzyć się w ciszy, żółty szlak prowadzący z Barczy przez Klonów na Bukową Górę (484 m n.p.m.) będzie strzałem w dziesiątkę. Bukowa Góra to najwyższe wzniesienie Pasma Klonowskiego, które jesienią prezentuje się najbardziej widowiskowo.

To szlak dedykowany miłośnikom lasu i formacji geologicznych. Początkowo trasa wiedzie przez spokojne lasy Pasma Klonowskiego, które w październiku mienią się tysiącem odcieni złota, żółci i czerwieni. Po drodze mijamy Klonów – cichą, urokliwą wieś ze starymi sadami, w których powietrze pachnie dojrzałymi jabłkami i śliwkami.

Największą atrakcją na samym szczycie Bukowej Góry są Skałki Klonowskie – potężne, naturalne baszty skalne osiągające nawet 5 metrów wysokości. Na trasie odkryjemy też Polanę Obrazik z zabytkową drewnianą kapliczką z czasów napoleońskich oraz symboliczną mogiłą powstańca.

• Trudność: Łatwa (idealna dla rodzin z dziećmi)

• Długość: 10,8 km

• Czas przejścia: ok. 3 godziny 15 minut

3. W krainie Żeromskiego. Pętla z Ciekot przez Radostową

Stefan Żeromski spędził dzieciństwo w Ciekotach i wielokrotnie opisywał tutejsze krajobrazy w swoich dziełach, nazywając Radostową swoją „górą domową”. Ta krótka pętla to doskonały pomysł na niewymagający, ale niezwykle malowniczy jesienny spacer.

Wycieczkę rozpoczynamy przy Centrum Edukacji i Kultury „Szklany Dom” w Ciekotach, tuż obok wiernie zrekonstruowanego drewnianego dworku pisarza. Szlak niebieski prowadzi nas najpierw asfaltem w stronę spektakularnego Przełomu Lubrzanki. To urokliwe miejsce nad rzeką, znane z tego, że panuje w nim znacznie niższa temperatura niż w otaczającej okolicy.

Następnie czeka nas półgodzinne, dość intensywne podejście na szczyt Radostowej (451 m n.p.m.). Choć samo wzniesienie jest zalesione, kawałek dalej szlak czerwony doprowadza nas na Górę Wymyśloną. To jedno z najpiękniejszych miejsc widokowych w regionie – na grzbiecie piętrzą się kambryjskie piaskowce kwarcytowe, z których roztacza się niczym nieprzesłonięta panorama na Dolinę Wilkowską, Pasmo Klonowskie oraz majestatyczny masyw Łysicy. Do Ciekot wracamy łagodną, żółtą ścieżką spacerową.

• Trudność: Łatwa/Umiarkowana (krótkie, strome podejście)

• Długość: ok. 6 km

• Czas przejścia: ok. 2,5 godziny

4. Romański skarb i prastare modrzewie. Nowa Słupia – Chełmowa Góra – Grzegorzowice

Ten szlak to kolejna doskonała alternatywa dla osób szukających spokoju i unikalnych walorów przyrodniczo-historycznych. Łączy w sobie spacer po najstarszym rezerwacie regionu z odkrywaniem perełek architektury romańskiej.

Wyruszamy z rynku w Nowej Słupi, kierując się czarnym szlakiem ku bramie Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wchodzimy na zbocza Chełmowej Góry (351 m n.p.m.). To niezwykle ważne miejsce dla polskiej ochrony przyrody – w 1920 roku utworzono tu pierwszy rezerwat w Górach Świętokrzyskich, który później stał się zalążkiem całego parku narodowego. Największym skarbem góry są naturalne stanowiska modrzewia polskiego. Najstarsze, potężne okazy mają ponad 300 lat i strzelają w niebo na wysokość blisko 40 metrów! Jesienią igły modrzewi przebarwiają się na intensywny, złocisto-pomarańczowy kolor, tworząc pod stopami miękki dywan. Na trasie miniemy również kamienny pomnik botanika Mariana Raciborskiego oraz ogromne zgrupowanie mrowisk (jest ich tu ponad 500).

Po wyjściu z lasu idziemy polnymi ścieżkami do wsi Grzegorzowice. Na tamtejszym wzgórzu stoi prawdziwy unikat – romański kościół pw. św. Jana Chrzciciela z zachowaną kamienną rotundą. Do Nowej Słupi wracamy niebieskim szlakiem, podziwiając otwierający się przed nami widok na zbocza Łysej Góry.

• Trudność: Łatwa
• Długość: ok. 13 km
• Czas przejścia: ok. 4 godziny

Komunikacja lokalna za... 1 zł!

Wielkim ułatwieniem dla turystów w 2026 roku jest ponowne uruchomienie popularnej linii turystycznej Związku Gmin Gór Świętokrzyskich (ZGGŚ). Autobusy kursują regularnie przez cały dzień (również w weekendy i święta), łącząc najważniejsze punkty startowe szlaków. Co najlepsze, cena biletu to symboliczne 1 zł za przejazd, bez względu na długość trasy.

Autobusy obsługują trasę: Bodzentyn – Święta Katarzyna – Wilków – Ciekoty – Krajno – Kakonin – Bieliny – Huta Szklana – Bartoszowiny – Nowa Słupia. Dzięki temu możesz zaplanować wycieczkę liniową (np. wejść z Kakonina, zejść do Świętej Katarzyny) i bez problemu wrócić do punktu startu lub pozostawić samochód na jednym z bezpłatnych parkingów i poruszać się autobusem.

Góry Świętokrzyskie to region pełen magii, w którym wielowiekowa historia bezustannie przeplata się z prastarą naturą. Ruszaj na szlak i przekonaj się osobiście, jak pięknie brzmi szum wiatru w jodłowych gałęziach, gdy puszcza mieni się barwami złotej, polskiej jesieni.

źródła: Urzęd Gminy Bieliny, regulamin Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Wikipedia.