Klasyczna elegancja w cieniu Gór Świętokrzyskich
Początki samej wsi Wronów sięgają XV wieku, jednak murowana rezydencja wzniesiona została na przełomie XVIII i XIX stulecia. Istnienie dworu na planie prostokąta odnotowano już na mapie Kwatermistrzostwa Wojsk Polskich z 1830 roku. Pierwotnie budynek przykryty był charakterystycznym, czterospadowym i uskokowym dachem typu polskiego.
Prawdziwą architektoniczną metamorfozę obiekt przeszedł w latach 1924–1925. To wtedy do elewacji frontowej dobudowano okazały, czterokolumnowy portyk zwieńczony tympanonem. Wysokie kolumny jońskie wsparte na kwadratowych bazach utworzyły na piętrze reprezentacyjny balkon, do którego prowadziły okazałe kamienne schody. Zmiana ta nadała dworkowi wspaniały, neoklasycystyczny charakter.
11
Rodzina Reklewskich i wojenny dramat
Wokół dworu roztaczało się bogate założenie parkowe typu krajobrazowego z elementami romantycznymi, ogrody oraz folwark. Właściciele zadbali również o układ wodny – we wschodniej części parku urządzono parów z systemem grobli i stawami rybnymi.
Przed II wojną światową dwór we Wronowie był centrum tętniącego życiem majątku. Ostatnim dziedzicem Wronowa był Jan Wiktor Reklewski – porucznik Wojska Polskiego oraz ceniony oficer Armii Krajowej. Jego tragiczne losy splotły się z okrucieństwem wojny. 16 marca 1943 roku, mając zaledwie 31 lat, zginął od strzału w głowę z przyłożenia, oddanego przez polskich bandytów.
W lokalnych przekazach i tradycji polowej okolicy często wspominano o związkach dworu z ruchem oporu oraz o kwaterujących w pobliżu oddziałach partyzanckich, w tym o opowieściach dotyczących m.in. partyzanckiego obiadu wielkanocnego z 1944 roku. Należy jednak zaznaczyć, że zachowane źródła historyczne skupiają się przede wszystkim na udokumentowanej konspiracyjnej roli samego dziedzica Jana Wiktora Reklewskiego jako oficera AK, nie przekazując szczegółowych potwierdzeń dotyczących tego konkretnego spotkania z 1944 roku.
Powojenny przewrót. 228 hektarów ziemi i losy budynku
Po zakończeniu II wojny światowej majątek Wronów, liczący łącznie 228 hektarów ziemi ornej i lasów, uległ całkowitej nacjonalizacji i przekształceniom. Warto precyzyjnie rozróżnić dwa odrębne procesy, które wówczas zaszły:
- Przejęcie gruntów rolnych: Główna część ziem uprawnych trafiła do Państwowego Gospodarstwa Rolnego (PGR) w sąsiednich Mirogonowicach, natomiast obszar 8 hektarów rozparcelowano bezpośrednio pomiędzy osoby cywilne.
- Przekazanie dworu i parku: Sam dwór wraz z przylegającym parkiem o powierzchni 9,27 hektara nie stał się siedzibą PGR-u – działka ta została przekazana pod zarząd Lasów Państwowych.
Od siedziby Nadleśnictwa Łagów do cichej pamiątki
Kolejny rozdział w historii obiektu rozpoczął się w 1947 roku, gdy w budynku urządzono siedzibę Nadleśnictwa Łagów. Funkcję tę dwór pełnił do 1964 roku, kiedy instytucję przeniesiono do Nieskurzowa.
Po przeniesieniu nadleśnictwa dawny dwór dziedziców przekształcono w leśniczówkę oraz mieszkania służbowe dla czterech rodzin leśników. Z biegiem lat lokatorzy opuszczali kolejne lokale, a obiekt opustoszał całkowicie w połowie lat 80. XX wieku.
9
Co zachowało się we Wronowie do dziś?
Odwiedzając dziś Wronów w gminie Waśniów, wciąż można odnaleźć wyraziste ślady dawnej świetności rezydencji:
- Budynek dworu: Wciąż zachwyca monumentalnym portykiem i jońskimi kolumnami, choć odpadający tynk i stan elewacji świadczą o naglącej potrzebie prac konserwatorskich.
- Założenie parkowe i folwark: Zachowały się zarysy dawnego podjazdu z centralnym gazonem oraz częściowa zabudowa folwarczna po zachodniej stronie dworu.
- Stawy i starodrzew: W mocno zalesionym dziś parku odszukać można dawny parów z widocznymi groblami i pozostałościami stawów.
- Zabytkowa figura: W urokliwym zakątku dawnego parku stoi kamienna rzeźba z końca XIX wieku przedstawiająca Chrystusa dźwigającego krzyż, z wyrytym na cokole fragmentem Pisma Świętego.
Zabytkowy zespół dworski we Wronowie jest cennym, choć wciąż mało znanym świadkiem historii Gór Świętokrzyskich – przypominającym o dawnej kulturze ziemiańskiej, wojennych dramatach i powojennych przemianach polskiej wsi.
źródła: Świętokrzyskie szlaki turystyczne, Tuba Ostrowca Świętokrzyskiego, strefa.se
