Gdzie znajdują się Witosławice?
Witosławice to wieś położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, na terenie gminy Waśniów. Miejscowość leży w urokliwym otoczeniu Gór Świętokrzyskich, tuż u podnóża Pasma Jeleniowskiego. Od południa nad wsią roztacza się masyw Góry Witosławskiej o wysokości 491 m n.p.m.. Cały ten obszar charakteryzuje się rolniczym krajobrazem, żyznymi glebami lessowymi oraz gęstą siecią malowniczych wąwozów.
Historia administracyjna miejscowości przynosi ciekawy akcent – przez lata Witosławice formalnie stanowiły część sąsiedniej wsi Roztylice, a status samodzielnej miejscowości odzyskały w nowszych regulacjach urzędowych. Mimo kameralnego charakteru wieś posiada bogatą metrykę. Pierwsze wzmianki o tutejszych dobrach sięgają połowy XV wieku, kiedy należały one do rodów rycerskich. W kolejnym stuleciu majątkiem gospodarowali Witosławscy herbu Nieczuja.
Kamienny spichlerz – surowa elegancja dawnej wsi
Głównym bohaterem lokalnego krajobrazu pozostaje tutejszy spichlerz folwarczny. Na tle dominującej w dawnej wsi zabudowy drewnianej lub ceglanej budowla ta wyróżnia się surowym kunsztem. Do wzniesienia spichlerza wykorzystano lokalny kamień, co nadało jego bryle trwałość i unikalny wygląd. Grube mury, zwarta sylwetka oraz przemyślane proporcje sprawiają, że budynek od razu wyróżnia się z otoczenia.
W dawnych majątkach spichlerze pełniły strategiczną rolę gospodarczą. Były to magazyny przeznaczone do przechowywania najcenniejszych plonów – ziarna zbóż oraz materiału siewnego. Ze względu na wartość zapasów budynki te musiały chronić ziarno przed wilgocią, szkodnikami i pożarem. Masywna konstrukcja z kamienia stanowiła doskonałą barierę ochronną, a okazały spichlerz był też symbolem zamożności tutejszego folwarku.
16
Historia zabytku i jego stan zachowania
Dzieje spichlerza są ściśle splecione z historią tutejszych dóbr ziemskich. Obiekt stanowił niegdyś część założenia folwarcznego we Wronowie, powiązanego z zespołem dworskim w Mirogonowicach. Całe założenie dworsko-parkowe kształtowało się od przełomu XVIII i XIX wieku.
W kwestii datowania rzetelne opracowania historyczne i dokumenty konserwatorskie nie wskazują precyzyjnego rocznego momentu budowy ani konkretnego fundatora. W inwentarzach obiekt funkcjonuje po prostu jako dawny spichlerz folwarczny.
Pod względem prawnym budynek figuruje w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Waśniów. Powiązane z nim założenie dworsko-parkowe we Wronowie objęte jest wpisem do rejestru zabytków pod numerem A.628. Obecnie spichlerz stanowi własność prywatną. Wnętrze nie jest udostępnione do zwiedzania, lecz budynek można w pełni podziwiać z zewnątrz.
Witosławice i skarby najbliższej okolicy
Witosławice to nie tylko kamienny spichlerz. Miejscowość jest świetną bazą do poznawania dziedzictwa okolicy. Najważniejszym punktem w sąsiedztwie jest leśna kaplica pw. Zesłania Ducha Świętego na Górze Witosławskiej. Drewniana świątynia z XVIII wieku została w I połowie XIX wieku rozbudowana staraniem pułkownika Antoniego Libiszowskiego.
Z miejscem wiąże się legenda – w 1708 roku ufortyfikowaną pustelnię wzniósł tu słynny prorok Antoni Jaczewicz. Obok kaplicy bije cudowne źródełko z kamienną figurą Matki Bożej z XVIII wieku. Tradycja jest żywa – w Zielone Świątki odbywa się tu coroczny odpust. We wsi aktywnie działa Koło Gospodyń Wiejskich oraz zespół „Witosławianki”. Co więcej, u podnóża góry powstanie nowa strefa turystyczna z wieżą widokową, na co gmina pozyskała ponad 2,25 mln zł dotacji unijnej.
Odkrywaj nieoczywiste szlaki Świętokrzyskiego
Witosławice i tutejszy spichlerz pokazują, że najciekawsze opowieści kryją się w niepozornych miejscowościach z dala od zgiełku. Surowa bryła dawnej budowli jest świadectwem minionych epok i dawnej organizacji życia na wsi. Planując wycieczkę po Świętokrzyskiem, warto odwiedzić gminę Waśniów. Zobaczenie witosławskiego spichlerza to doskonała okazja do dotknięcia autentycznej historii tego urokliwego zakątka Polski.
Źródła: Powiatowy Program Opieki nad Zabytkami dla Powiatu Ostrowieckiego oraz Program Opieki nad Zabytkami dla Gminy Waśniów, Zabytek.pl.
