Kiedyś perła, dziś w ruinie. Ten niezwykły pałac znajdziecie w Świętokrzyskiem

Bałtów. Więcej niż dinozaury

Większość z nas kojarzy Bałtów wyłącznie z JuraParkiem i rodzinnymi wycieczkami. Jednak na wzgórzu, ponad doliną rzeki Kamiennej, ukryty jest skarb o zupełnie innym ciężarze gatunkowym. To właśnie tutaj znajduje się eklektyczna rezydencja rodu Druckich-Lubeckich, która mimo fatalnego stanu technicznego, wciąż emanuje magnetyzmem dawnej arystokracji.

Choć Bałtów kojarzycie głównie z rozrywką, ten zapomniany zabytek stanowi fundament tożsamości regionu. Jest on unikatowy w skali województwa świętokrzyskiego, stanowiąc połączenie włoskiego klasycyzmu z tragiczną historią XX wieku. To miejsce, które zamiast bawić, zmusza do refleksji nad tym, jak łatwo potrafimy tracić nasze dziedzictwo.

Włoski sen księcia Aleksandra

Historia tej niezwykłej budowli zaczyna się pod koniec XIX wieku. Książę Aleksander Drucki-Lubecki marzył o siedzibie, która dorównywałaby najpiękniejszym włoskim willom. Aby zrealizować tę wizję, zabrał swojego architekta w podróż do Italii, szukając tam bezpośrednich inspiracji dla bałtowskiego projektu.

Prace budowlane trwały w latach 1894–1899. Powstał imponujący, pierwotnie czterokondygnacyjny budynek na planie prostokąta, kryty wysokim dachem z poddaszem. Wnętrza pałacu kryły 36 luksusowych komnat, wypełnionych cennymi gobelinami, starożytnymi zbrojami, makatami oraz unikatową biblioteką i archiwum rodowym. Nad wejściem widniał dowcipny, a zarazem gościnny napis: „Boże Ci wszyscy, którzy tu bywają czego nam życzą niechaj sami mają”.

Złoty wiek i pierwszy ogień

Okres świetności pałacu to czas, gdy Bałtów tętnił życiem dworskim. Rodzina Druckich-Lubeckich była znana z solidności i dbałości o lokalną społeczność – w sezonie potrafili zatrudniać nawet tysiąc osób. Niestety, pomyślność przerwał pożar w 1913 roku, po którym zdecydowano o likwidacji jednego piętra rezydencji. Mimo to, pałac wciąż zachwycał bogactwem, stając się centrum kulturalnym i gospodarczym doliny Kamiennej.

Upadek. Wojna, strzały do luster i Technikum Rolnicze

Koniec arystokratycznego świata nastąpił nagle, w sierpniu 1944 roku. Rodzina Druckich-Lubeckich została zmuszona do opuszczenia Bałtowa, uciekając na Zachód przed zbliżającym się frontem. Pałac zajęli najpierw Niemcy, a w styczniu 1945 roku sowieccy żołnierze, którzy urządzili sobie makabryczną zabawę – strzelali do kryształowych luster i bezcennych rzeźb dla czystej rozrywki.

Po wojnie obiekt przeszedł na własność Skarbu Państwa. Przez krótki czas mieścił się tu posterunek Milicji Obywatelskiej, a od 1951 roku Technikum Rolnicze. Brak środków na renowację sprawił, że szkoła w 1974 roku przeniosła się do nowoczesnego internatu, zostawiając zabytek na pastwę czasu. To wtedy rozpoczęła się najgorsza faza degradacji – skradziono słynne kamienne lwy pilnujące wejścia, powycinano parkiety, a wnętrza kompletnie splądrowano.

Zobacz Pałac w Bałtowie na zdjęciach

Ciekawostki i legendy

• Ukochany koń: W pałacowym parku pochowany jest Cyklop – ukochany wierzchowiec Aleksandra Druckiego-Lubeckiego
• Lwy widma: Skradzione w 2007 roku lwy stały się symbolem bezsilności w ochronie zabytku. Do dziś nie wiadomo, jak udało się wywieźć wielotonowe rzeźby tak, by nikt nic nie zauważył
• Biały Bałtów: Jedna z teorii głosi, że nazwa miejscowości pochodzi od słowa baltas, oznaczającego kolor biały – co nawiązuje do okolicznych skał wapiennych.

Dlaczego to miejsce wciąż przyciąga?

Mimo że oficjalnie pałac jest niedostępny, stanowi on mekkę dla pasjonatów urban exploration. Magia „miejsc zapomnianych” sprawia, że ruiny pałacu cieszą się rosnącym zainteresowaniem fotografów i poszukiwaczy historii. Istnieje tu nawet specjalny quest historyczny pt. „Druckich-Lubeckich historia rodowa, co wśród drzew się chowa”, który pozwala odkrywać tajemnice rodu w formie gry terenowej.

Czy jest jeszcze nadzieja?

W 2014 roku pałac wrócił do spadkobierców rodu, jednak od lat nie podjęto tam żadnych większych prac remontowych. Pojawiają się głosy, m.in. wójta Huberta Żądło, aby obiekt przejął Powiat Ostrowiecki i stworzył w nim Izbę Pamięci.

Bałtowski pałac to bolesny kontrast – z jednej strony nowoczesny przemysł turystyczny, z drugiej umierająca historia. Jeśli nic się nie zmieni, za kilka lat z rezydencji pozostanie jedynie sterta gruzu i wspomnienie o wielkim włoskim śnie księcia Aleksandra.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Czy można zwiedzać wnętrze pałacu w Bałtowie? Obecnie pałac znajduje się w rękach prywatnych i jest ogrodzony. Wstęp do środka jest oficjalnie zabroniony ze względu na zły stan techniczny obiektu
2. Jak dojechać do pałacu? Zabytek znajduje się w samym Bałtowie, około 12-16 km od Ostrowca Świętokrzyskiego. Należy kierować się drogą nr 754
3. Kto był ostatnim właścicielem pałacu przed nacjonalizacją? Ostatnim przedwojennym gospodarzem był książę Ksawery Drucki-Lubecki, który wyemigrował z rodziną w 1945 roku.

źródło:  Portal Informacji Kulturalnej Województwa Świętokrzyskiego, Ostrowiec Travel, Powiatowy Program Opieki nad Zabytkami Powiatu Ostrowieckiego na lata 2021-2024, naOSTRO.info.