Małe miasto, wielka historia. Świętokrzyska perła z XIX-wiecznym młynem wodnym

Agnieszka Jędrasik

2026-04-13 12:53

Zaledwie 15 kilometrów od Kielc znajduje się miejsce, które udowadnia, że największe skarby często kryją się tuż za rogiem. Morawica serwuje opowieść w wyjątkowym wydaniu – to tutaj historia XIX-wiecznych rodów przeplata się z kojącym szumem rzeki Morawki. Zapraszamy na historię o mieście, które po uzyskaniu praw miejskich w 2017 roku, stało się jednym z ciekawszych przystanków na mapie regionu.

Dziedzictwo rodu Oraczewskich

Prawdziwy rozkwit Morawicy rozpoczął się w 1837 roku, kiedy majątek przejął Edward Oraczewski. Dzięki niemu powstało tu założenie dworsko-parkowe, które do dziś zachwyca swoim klimatem. Spacerując po blisko 4-hektarowym parku w stylu angielskim, można poczuć atmosferę dawnej, "pańskiej" rezydencji.

W sercu parku odnajdziemy poruszające ruiny neogotyckiej kaplicy z 1840 roku, która jest obecnie częścią Kalwarii Świętokrzyskiej. Choć dwór nie przetrwał w całości, zachowana eklektyczna oficyna dworska przypomina o dawnej świetności tego miejsca. To idealny kierunek dla tych, którzy zastanawiają się, co warto zobaczyć w okolicach Kielc.

Młyn, który przetrwał próbę czasu

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem miasta jest bez wątpienia młyn wodny w Morawicy. Mało kto wie, że ten majestatyczny, murowany budynek nad Czarną Nidą pierwotnie służył jako dworski spichlerz i browar. Dopiero w 1905 roku obiekt nadbudowano i przekształcono w nowoczesny jak na tamte czasy młyn zbożowy.

Dziś ten unikalny zabytek techniki świętokrzyskiej promuje w nowej odsłonie – jako stylowy hotel i restaurację "Stary Młyn". To doskonały przykład tego, jak dawna architektura przemysłowa może zyskać drugie życie, nie tracąc przy tym swojego historycznego ducha. Budowla, wzniesiona z łamanego kamienia i cegły, wciąż dumnie góruje nad brzegiem rzeki.

Zobacz młyn w Morawicy na zdjęciach. Galeria

Relaks nad brzegiem Morawki i Czarnej Nidy

Morawica to nie tylko zabytki, ale także doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku na łonie natury. W samym centrum czeka zalew na rzece Morawce, z piaszczystą plażą, molo widowiskowym i wypożyczalnią sprzętu wodnego. Otoczony lasami zbiornik to wymarzone miejsce na letnie popołudnie czy rodzinny piknik.

Dla fanów mocniejszych wrażeń przygotowano szlak kajakowy AKTIW, który swój początek ma właśnie w Morawicy. Spływ Czarnej Nidy, rzeki wijącej się malowniczymi meandrami przez obszary Natura 2000, to przygoda, którą wspomina się latami. To jedna z najpiękniejszych tras kajakowych w całym regionie świętokrzyskim.

Ciekawostka

Czy wiesz, że dzisiejszy hotel "Stary Młyn" w 1840 roku był trzykondygnacyjnym browarem?. Rodzina Oraczewskich uczyniła z Morawicy prężny ośrodek przemysłowy, w którym działała nawet fabryka słodkich wódek i parowa cegielnia. Nazwa samej miejscowości nawiązuje do jej nadwodnego położenia i soczystych muraw.

Polecany artykuł:

Zalew w Morawicy koło Kielc jak letnia oaza. Nie brakuje tam atrakcji

Jak dojechać i co zwiedzić obok?

Dojazd do Morawicy z Kielc jest banalnie prosty – wystarczy kierować się drogą krajową nr 73 w stronę Buska-Zdroju. Jeśli planujesz dłuższą wycieczkę, warto połączyć zwiedzanie Morawicy z innymi pobliskimi atrakcjami:

Chęciny (11 km): Majestatyczne ruiny zamku królewskiego, do których dojedziesz malowniczą trasą przez Brzeziny.
Jaskinia Raj: Jedna z najpiękniejszych jaskiń w Polsce, położona zaledwie kilkanaście minut drogi od miasta
Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni: Skansen, który pozwala przenieść się w czasie, znajduje się na trasie spływu kajakowego
Zoo Leśne Zacisze w Lisowie: Prywatny ogród zoologiczny z egzotycznymi zwierzętami, idealny dla rodzin z dziećmi.