Królewski przywilej i początki potęgi
Mało kto wie, że historia Glinian jako ośrodka miejskiego zaczęła się z wielkim rozmachem. 1 kwietnia 1595 roku król Stefan Batory nadał osadzie przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Założycielem miasta był Krzysztof Bidziński herbu Janina, który postanowił stworzyć tu prężny ośrodek handlowy.
Miasto zostało zaprojektowane z rozmachem – do dziś Gliniany posiadają obszerny, centralnie położony kwadratowy rynek, z którego rogów odchodzą cztery główne ulice. Pierwszym burmistrzem został wybrany Michał Skorupka, a miasteczko szybko stało się ważnym punktem na mapie regionu.
Polecany artykuł:
Religijne burze i szwedzki potop
Złote czasy nie trwały jednak wiecznie. Pod koniec XVI wieku Gliniany stały się areną ostrych walk religijnych. Krzysztof Bidziński, będący kalwinistą, wygnał katolickiego plebana, zagarnął pola plebańskie i zamienił miejscowy kościół na zbór. Stan ten trwał dwadzieścia lat, aż do ucieczki dziedzica na Węgry.
Kolejny cios zadała wielka historia. W 1704 roku przez tę miejscowość przechodziły wojska króla Szwecji, Karola XII, maszerujące w stronę Sandomierza. Przemarsze wojsk i liczne konflikty sprawiły, że Gliniany zaczęły tracić na znaczeniu w rywalizacji z sąsiednim Ożarowem.
Zobacz Gliniany na zdjęciach
5
Dlaczego Gliniany przestały być miastem?
Upadek formalnego statusu nastąpił w XIX wieku. W 1869 roku, na mocy reformy administracyjnej przeprowadzonej przez zaborcę rosyjskiego po powstaniu styczniowym, Gliniany utraciły prawa miejskie. To był los, który podzieliły wówczas liczne dawne miasta w Polsce.
Dodatkową tragedią była I wojna światowa. W 1915 roku, podczas walk między Rosją a Austro-Węgrami, wieś która była miastem, została niemal całkowicie spalona i zniszczona.
Sielski spokój i Świętokrzyskie ciekawostki
Dziś Gliniany Świętokrzyskie to miejsce, gdzie czas płynie wolniej. Zamiast miejskiego zgiełku gości wita tu zapach lasów i sielska atmosfera agroturystyki. Po dawnym ratuszu nie ma już śladu – w jego miejscu stoi teraz figura św. Floriana, patrona strażaków.
Co warto zobaczyć w Glinianach?
- Drewniany kościół św. Wojciecha – wzniesiony w 1573 roku, kryty gontem, z barokowym wnętrzem, który przez lata służył jako zbór kalwiński
- Zabytkowa studnia – potężna, drewniana konstrukcja z 1880 roku znajdująca się na rynku
- Kwadratowy Rynek – zachowany układ urbanistyczny dawnego miasta z ulicami takimi jak Bałtowska czy Ćmielowska
- Cmentarz parafialny – wpisany do rejestru zabytków, będący niemym świadkiem dawnej świetności.
Jeśli szukacie miejsca, gdzie historia miesza się z naturą, a cisza pozwala usłyszeć echa dawnych jarmarków, koniecznie odwiedźcie te strony. Gliniany to idealny przystanek na trasie rowerowej lub pieszej wędrówki przez powiat opatowski.
źródła: Wikipedia, Urząd Miejski w Ożarowie.
